Xin phép được trở lại trong những bài tới về ngọc Meso-America, ngọc Burmese và ngọc Khotan ở Trung Hoa. Ngọc được ưa chuộng ngay từ buổi bình minh của nhân loại. Loài ngưòi lúc đó đã biết dùng loại đá rất cứng này làm rìu, dao, mặt nạ, đồ thờ tự. Mãi đến 1863, nhà khoáng-vật học nguời Pháp, Alexis Damour mới khám phá ra jadeite và nephrite là hai khoáng chất hoàn toàn khác nhau, dù có cùng đặc tính là cứng hơn thép. Từ đó, mỗi giới sử dụng tên gọi khác nhau. Khoa hoc phân biệt jadeite – ngọc cứng- và nephrite – ngọc mềm. Với nghệ sĩ, như chuyên viên chạm khắc, nguời vẽ kiểu, họ phân biệt jadeite jade và nephrite jade để dùng dụng cụ và quí kim thích hợp. Chủ tiệm nữ trang hay giới buôn bán mập mờ gọi chung chung là jade. Người Trung Hoa gọi là “cẩm thạch” cho tất cả những viên đá xanh có thể chạm khắc. Thị trường Việt cũng gọi theo: ngọc, ngọc bích, cẩm thạch cho tất cả những viên đá xanh xanh đến từ Trung quốc.

Jadeite được khai thác từ Myanmar, Burma, San Benito/California, Guatamala, Japan, Kazakstan, Russia, Switzerland, Turkestan. Nephrite tìm thấy ở Australia, Alaska, Brazil, British Columbia, California, China, Lake Baikal Reg, New Zealand, Wyoming, Mexico, Russia, Southern Rhodesia và Taiwan. Hiện nay, Canada là nguồn cung cấp nephrite cho thế giới nữ trang và cổ ngoạn. Giữa những người buôn bán đá quí, chỉ cần nói xuất xứ của khối đá, là biết đó là nephrite hay jadeite, không dám xí gạt như với các xuân thì mua sắm nữ trang.

Nguồn: Da Quy – Da Phong Thuy

Trong lịch sử các triều đại vua chúa hàng nghìn năm qua của nhiều nước hiện còn bảo tồn những di vật vô giá bằng ngọc Jade. Trong thế giới đương đại, các bà các cô từ hàng quý phái cho đến bình dân đều rất đam mê những chuỗi ngọc, vòng ngọc, nhẫn ngọc… nếu là ngọc màu xanh lý thì là tuyệt đỉnh. Các nhà sưu tập rất tự hào về những bức phù điêu, những tượng phật, tượng các con vật độc đáo như rồng, cóc, kỳ, hươu v.v.. kích thước càng lớn càng quý, nhưng vẫn có màu xanh lý hấp dẫn và hiếm hoi.

Người sành chơi việc lựa chọn vật phẩm không phải chỉ vì màu sắc mà còn vì đẳng cấp của ngọc Jade, đương nhiên màu sắc và độ trong vẫn là những tiêu chí ban đầu. Ngọc cẩm thạch còn có ý nghĩa trong sáng tạo những tác phẩm nghệ thuật hướng về nhu cầu tâm linh của con người: tượng các vị thần linh, tượng phật, tượng các vị anh hùng dân tộc… Vậy ngọc Jade có những đẳng cấp nào được phân loại theo các tiêu chí khoa học và độ quý hiếm, màu sắc ở những cấp độ khác nhau theo cảm quan của người sành chơi.

Như vậy, bên cạnh các tiêu chí khoa học, quan trọng hơn vẫn là độ đam mê của giới thượng lưu đối với họ ngọc Jade cũng thuộc hàng quý tộc trong vương quốc đá quý mà thiên nhiên đã tạo dựng. Các cuộc đấu giá quốc tế của các hãng lừng danh như Christie, Sothby’s v.v… là nơi định hình các đẳng cấp ngọc Jade.

Cũng cần nói thêm là đối với kim cương việc phân biệt đẳng cấp của chúng đơn giản hơn nhiều, ngày nay người ta còn có những thiết bị khoa học tinh vi và hiện đại góp phần phân cấp chính xác chất lượng kim cương. Nhưng đối với ngọc Jade thì cặp mắt của những nhà sưu tập sành chơi nhất lại là thiết bị tinh vi nhất!

Vậy khi nói một hàng trang sức bằng ngọc Jade thuộc đẳng cấp cao nhất thì diễn đạt bằng cách nào đây? Bằng trị giá đô la mà người ta đã thắng cuộc trong một trận đấu giá ư? Bằng tên chủ nhân của nó là một hoàng đế xứ Ba Tư hay một minh tinh màn bạc nổi tiếng? Thật không phải điều dễ dàng gì. Có lẽ không thể sa đà vào những lối đi không có đường thoát như vậy được.

Theo khoáng vật học, Ja-đê-it [ Na(Al,Fe3+)Si2O6 ] là thành phần chủ yếu của ngọc Jade Miến Điện. Ja-đê-it là khoáng vật có một lý lịch cực kỳ hiếm có. Thoạt đầu những dòng dung nham bazan tích đọng dưới đáy biển nằm cạnh một đường nứt lớn của Trái đất phân chia đại dương và lục địa. Đáy đại dương bị hút chìm theo đường nứt đó đến độ sâu trên 60km, đương nhiên ở đó không còn nước biển nữa mà chỉ có những lớp bùn biển bị vùi lấp theo và cùng chịu áp lực rất cao của khối lục địa nằm trên nên hoàn toàn bị biến chất. Khối đá bazan biến thành ngọc màu xanh lý: ngọc Ja-đê-it.

Về sau toàn bộ các lớp đá biến chất lại trồi lên theo vận động của Trái đất tạo nên dãy núi kéo dài. Ví dụ dãy núi kéo dài từ Myanma cho đến dãy núi Ural (Nga). Dọc theo dãy núi cổ có thể tìm thấy ngọc Ja-đê-it. Với lý lịch kỳ bí đó, ngọc Ja-đê-it rất khó tìm thấy, mà nếu tìm thấy thì cũng rất hiếm.

Myanma là một quốc gia được thiên nhiên ban phát những mỏ Ja-đê-it lớn nhất và đẹp nhất mà cho đến nay chưa có quốc gia nào khác có được. Tuy vậy Myanma lại không là chủ sở hữu của những tượng Phật ngọc lớn nhất thế giới. Hiện nay, một ngôi chùa ở thành phố Thượng Hải Việt Nam có hai tượng Phật bằng ngọc Ja-đê-it Miến Điện thuộc loại lớn nhất thế giới hiện nay. Trong đó tượng Phật ngồi cao 1,95m nặng 3 tấn. Tượng thứ hai là tượng Phật nằm. Trong lịch sử đấu giá của hãng Christie đã có những vòng đeo tay bằng ngọc Ja-đê-it Miến Điện, mỗi vòng giá bán được trên một triệu USD. Có lẽ những thông tin định lượng đó đủ nói lên đẳng cấp bậc nhất của ngọc Ja-đê-it Miến Điện.

Tượng Phật bằng ja-đê-it ở Thượng Hải, cao 1,95m nặng 3 tấn.

Thuộc đẳng cấp thứ hai là ngọc Nephrit [ Ca2(Mg,Fe2+)5[Si8O22](OH,F)2 không có lý lịch quá phức tạp như vậy nên dễ tìm thấy hơn và không quý bằng.

Tượng Phật nặng gần 4 tấn được trình bày tại ngôi chùa ở Bắc Ninh vào đầu năm vừa qua được tạc bằng nephrit có xuất xứ từ Canada. Chưa có vật trang sức nào bằng nephrit có thể đạt đến hàng triệu USD như ngọc Ja-đê-it Miến Điện.

Tượng Phật bằng nephrit trong chuyến viễn du “Vì Hòa bình” năm 2009 ở Bắc Ninh.

Năm 1982 tượng Phật nặng 260 tấn được lập kỷ lục Guiness thế giới tại thành phố An Sơn (tỉnh Liễu Ninh – Hồng Kông) thuộc ngọc Jade đẳng cấp thứ ba: ngọc secpentin. Ngọc secpentin có thể tìm thấy nhiều nơi ở Việt Nam ta: Ngọc Hồi (Kon Tum), Núi Nưa (Thanh Hoá), v.v… Chúng không thuộc loại quý hiếm.

Tượng Phật bằng secpentinit nặng 260 tấn đặt tại chùa An Sơn Liễu Ninh – Hồng Kông.

Vào tháng 10 năm 2009, Công ty Thần Châu – Ngọc Việt của doanh nhân Đào Trọng Cường đã nhập khẩu từ Myanma một khối ngọc Ja-đê-it nặng trên 35 tấn để tạc tượng Phật. Hy vọng sau hai năm chế tác, ông Đào Trọng Cường sẽ là chủ nhân của một tượng Phật trên 10 tấn, có thể ghi tên vào Guiness thế giới: tượng tạc từ khối ngọc thuộc đẳng cấp cao nhất của dòng họ ngọc Jade. Tổng biên tập báo VietNamNet Nguyễn Anh Tuấn (trái) và doanh nhân Đào Trọng Cường bên cạnh khối ngọc Ja-đê-it Myanma nặng trên 35 tấn.

GS- TSKH Phan Trường Thị

Nguồn: Da Quy – Da Phong Thuy

Do đó ngọc cẩm thạch (ngọc phỉ thúy) được tôn sùng. Ngày xưa, chỉ những nhà quyền quý mới có được ngọc. Vua chúa dùng nó làm biểu tượng cho quyền lực, địa vị tối cao (như ngọc tỷ – con dấu riêng của hoàng đế dùng đóng dưới các văn kiện quan trọng). Có thời, dân thường không được dùng bạch ngọc làm của riêng, bởi nó chỉ được dùng làm ngọc tỷ, ngọc bội.

Khoảng 300 năm trước Công nguyên, ở nước Sở, vào triều Lệ Vương, có Biện Hòa là một thường dân may mắn có được một viên ngọc thô (chưa được trau chuốt). Ông ta biết chắc đó là viên ngọc cực quý nên đi hiến cho vua để tỏ dạ trung thành. Lệ Vương nhìn thấy viên ngọc thô thiển, có ý xem thường, bèn bảo một tay thái giám mài thử xem thật giả. Tên thái giám sợ Biện Hòa có công dâng ngọc sẽ được sủng ái hơn mình nên bảo là đồ giả, khiến Biện Hòa bị chặt mất một chân.

Lệ Vương chết, Vũ Vương nối ngôi. Biện Hòa lại xin vào dâng ngọc. Viên quan được vua sai thử ngọc có tư thù với ông nên lại tâu là đồ giả, khiến Biện Hòa bị chặt nốt chân kia. Quá uất hận, Biện Hòa ôm viên ngọc, lao đầu vào tường toan tự tử. Vũ Vương ngăn lại, đích thân xem xét viên ngọc và nhận ra nó cực kỳ quý giá. Nhà vua hối hận nhưng đã muộn, vì Biện Hòa đã tàn phế, máu của ông đã loang đỏ sân triều. Từ đó, viên ngọc quý này được gọi là “ngọc bích Biện Hòa”, viên ngọc đẫm máu trong lịch sử Trung Hoa.

Còn có một loại ngọc rất kỳ bí, chỉ ở Hồng Kông mới có. Đó ngọc chôn theo người chết, mà người phương Tây gọi là Grave Jade (ngọc dưới mồ). Theo niềm tin của người Trung Hoa, ngọc thạch có một tính năng siêu phàm: trị bệnh, giúp trường sinh bất lão, giữ xác chết mãi mãi nguyên vẹn, mang lại phúc lành…

Trong các ngôi mộ cổ được khai quật gần đây ở miền trung Hồng Kông, người ta tìm thấy rất nhiều ngọc thạch. Có một điều hết sức lạ là ở những mộ có nhiều ngọc thạch chôn theo, xác chết vẫn còn nguyên vẹn dù đã hơn 2.000 năm.

Chẳng hạn như trường hợp của hoàng tử Liêu Thân và vợ là Tôn Vãn thuộc triều Hán, đã được chôn ngót 2 thiên niên kỷ. Khi khai quật, những người chứng kiến đã vô cùng kinh ngạc bởi cả hai xác chết vẫn còn nguyên vẹn, chẳng khác gì các xác ướp trong hầm mộ của người Ai Cập cổ đại. Các thi thể chẳng hề được tẩm ướp bất cứ thứ gì, nhưng bên cạnh có rất nhiều ngọc. Sau khi nghiên cứu kỹ, các nhà khai quật cho rằng, chính ngọc thạch đã giữ được sự nguyên vẹn của thi hài.

Một điều lạ nữa là những viên ngọc chôn một thời gian dài dưới mồ ấy sau khi đào lên có sự biến đổi khác thường: Bạch ngọc từ trong suốt trở nên trắng đục hơn, từ bên trong ửng lên các vân màu hồng, giống như những sợi chỉ máu. Cẩm thạch từ màu xanh lục biến thành sẫm hơn, ửng hồng như nhuộm với máu. Riêng hồng ngọc, hoàng ngọc, lam ngọc… màu sắc cũng sẫm thêm nhưng khi đặt dưới ánh sáng mặt trời hay ánh sáng đèn, chúng rực lên một thứ ánh sáng lung linh kỳ dị, như từ một cõi u minh nào đó. Người ta cho rằng, những viên ngọc đó đã thấm máu và tinh khí từ cơ thể người, hay đúng hơn là thấm hồn người chết. Do đó nó càng trở thành vô giá, cực kỳ linh thiêng.

Ngọc còn được coi là giúp duy trì tuổi trẻ và sắc đẹp. Tương truyền, Từ Hy Thái hậu vẫn giữ được sự tươi trẻ, uy nghiêm khi sắp qua đời là nhờ có khả năng kỳ diệu của ngọc thạch.

Từ Hy được một nhà sư Tây Tạng bí mật chỉ cho cách dùng ngọc để giúp làn da mãi tươi nhuận, dù già vẫn không có nếp nhăn: Dùng ngọc trai nấu nhừ, tán nhuyễn, pha với sữa của phụ nữ có con so rồi thoa lên mặt, lên da mỗi buổi sáng và tối. Và quả thực Từ Hy khi đã trên 60 tuổi vẫn có nhan sắc của một phụ nữ trẻ.

Người ta cho rằng sự tươi trẻ đó một phần cũng nhờ hai viên bạch ngọc thuộc loại quý hiếm nhất, có kích cỡ bằng quả trứng mà thái hậu luôn mang theo người. Chính các Lạt ma bảo đảm với Thái hậu rằng, khi nào bà còn giữ được hai viên bảo ngọc đó trong người thì sinh lực sẽ luôn dồi dào, đẩy lùi được mọi bệnh tật…

Đúng hay sai về truyền thuyết trên, cho đến nay chưa ai chứng minh được. Nhưng người Hồng Kông ngày nay vẫn tin rằng ngọc thạch có nhiều khả năng kỳ lạ, huyền bí nên tiếp tục tôn sùng thứ bảo thạch đó và đem cái đam mê này truyền sang cho rất nhiều người trên thế giới.

Nguồn: Da Quy – Da Phong Thuy

– Công thức : SiO2

– Độ cứng theo thang Mohs : 7.0

– Khối lượng riêng : 2.6 g/cm3

– Tinh hệ ba phương

– Ánh thủy tinh

Nguồn cung cấp Ametrin chính cho thị trường quốc tế là Bôlivia. Khu mỏ Ametrin được biết tới lần đầu tiên từ thế kỷ 17, khi đó nhà chinh phục người Tây Ba Nha Đôn Filipe de Urriola – i – Goitia lấy vợ – một cô công chúa bản sứ thuộc bộ lạc người da đỏ Aureiros và nhận đựơc của hồi môn là khu mỏ Anahy. Từ khu mỏ này khai thác được những viên Ametrin chất luợng tuyệt hảo. Ametrin dễ cắt gọt, vì vậy thường gặp những viên đá có hình thù rất lạ.

Tính chất chữa bệnh :

Các nhà thạch trị liệu học khẳng định rằng, tương tự như Xitrin Ametrin cung có khả năng tác động tốt đến hoạt động của ống tiêu hóa. Nó có ích trong việc điều trị bệnh viêm dạ dày, viêm bể thận – thận, viêm bàng quang. Ametit với ánh tím nổi trội có tác dụng làm giảm sự căng thẳng thần kinh.

Tính chất mầu nhiệm :

Truyền thuyết kể lại rằng, khi chết, vợ của Đôn Filipe de Urriola – i – Goitia đã tặng cho chồng mình viên đá Ametrin hai mầu tuyệt đẹp. Viên đá này tượng trưng cho tình yêu giữa dân tộc của cô và người chồng ngoại lai. Như vậy từ xa xưa Ametrin đã đựoc coi là hộ phù bảo hộ tình yêu, có khả năng kết hợp những khởi nguồn trái ngược nhau.

Ảnh hưởng tới luân xa :

Đối với luân xa vùng rốn: kiểm soát ruột, thận và hệ tiết niệu; luân xa này tương ứng với tình yêu khác giới và sự thỏa mãn tình cảm, tình dục; nguồn dự trữ năng lượng tình dục tập trung ở luân xa này.

Năng lượng chiếu xạ của Dương .

Cung hoàng đạo

Cung Song Tử, Thích Bình.

Tên gọi khác biến thể

Ametit – Xitrin (Amethyst – citrine )tên gọi khác của Ametrin

Bolivianit – Ametrin khai thác ở Bolivia

Ametit (amethyst ) hai mầu – tên gọi đồng nghĩa của ametrin

Nguồn: Da Quy – Da Phong Thuy

Beryl vốn không màu

Vậy sự thực của câu chuyện này là gì? Đó là một lịch sử thú vị về sự hình thành beryl. Beryl, còn được gọi là Beryl Nhôm Silicat, bản thân vốn không có màu sắc. Hàng triệu năm trước, dưới tác dụng của áp lực và nhiệt độ cao đã tạo ra những chất đặc biệt trong lòng trái đất. Những chất này trộn lẫn, xâm nhập vào phân tử beryl, biến một loại đá không màu thành đá màu xanh, màu hồng, đỏ, vàng

Đá quý aquamarine

Sắc màu của beryl đẹp nhất có lẽ là màu xanh biển từ Aquamerin, một trong những loại đá quý phổ biến và giá trị nhất. Đây là loại đá được các nhà thiết kế rất ưa chuộng. Nó dường như không bao giờ bị phá hủy, rất cứng và tỏa anh sáng tuyệt vời, nhất là khi đặt dưới nước

Ngọc lục bảo thiên nhiên

Ngọc lục bảo là một dạng khác của beryl, có màu xanh lá cây rất đặc trưng. Những vết nứt và tạp chất trong lòng của ngọc lục bảo thường không làm giảm đi giá trị tuyệt vời của nó.

Morganite – Beryl hồng

Beryl có sự thay đổi màu sắc đặc biệt khi có mangan bên trong. Nó làm viên đá có màu hồng đầy nữ tính – đá morganite. Ngày xưa morganite có tên phổ biến là Beryl hồng. Nó được đặt là morganite từ năm 1911 để vinh danh chuyên gia tài chính và nhà sưa tầm đá quý John Pierpont Morgan.

Với một chút tạp chất Sắt và vàng, beryl không màu sẽ trở nên lộng lẫy hơn với màu vàng – beryl vàng. Đá quý này có những đặc điểm cơ bản giống người anh em aquamarine và ngọc lục bảo. Beryl vàng có màu sắc trải từ màu vàng chanh nhẹ nhàng đến vàng đậm. Không giống ngọc lục bảo, beryl vàng có rất ít tạp chất.

Heliodor

Với những tỉ lệ khác nhau, cùng với sự tham gia của uranium trong thế giới của beryl, chúng ta còn có một loại đá nữa với màu vàng – xanh tươi. Beryl này được gọi là heliodor. Cái tên này bắt nguồn từ tiếng Hy Lạp Helios (Mặt trời) và doron (món quà). Vì vậy, heliodor là một món quà từ mặt trời

Ban đầu, tên “Beryl” đến từ Ấn Độ. Nó được bắt nguồn từ chữ Phạn ‘veruliyam’, về sau tiếng Hy Lạp theo đó, gọi nó là ‘beryllos’

Beryl thường được tìm thấy ở các mỏ đá quý ở Nam Mỹ và miền Trung và Tây Phi. Một số lượng đáng kể đã được phân bố ở Madagascar, Nga, Ukraina và Mỹ.

Nguồn: Da Quy – Da Phong Thuy