Bảo quản hổ phách: rất mềm, sợ cồn, sợ nắng
Trong nhóm trang sức phổ thông, hổ phách là loại cần chăm sóc kỹ nhất. Lý do nằm ở hai con số: độ cứng chỉ 2–2,5 Mohs và bản chất là nhựa hữu cơ, không phải khoáng vật.
Bốn thứ tuyệt đối tránh
1. Cồn và dung môi
Đây là kẻ thù số một. Cồn làm mềm và mờ bề mặt hổ phách, và tổn thương không phục hồi được.
Nguồn cồn trong đời thường nhiều hơn người ta tưởng:
- Nước hoa, keo xịt tóc
- Nước rửa tay khô
- Nước lau kính, chất tẩy rửa
- Một số loại kem chống nắng và mỹ phẩm
Quy tắc: đeo hổ phách sau cùng, tháo đầu tiên.
2. Nắng và nhiệt
Hổ phách sẫm màu dần khi tiếp xúc ánh nắng và không khí — quá trình oxy hoá tự nhiên. Nắng gắt kéo dài còn làm nó giòn và nứt chân chim.
Tránh: để trên bậu cửa sổ, để trong xe đỗ ngoài trời, để gần bếp hoặc lò sưởi.
3. Va chạm và ma sát
Với độ cứng 2–2,5, hổ phách bị xước bởi gần như mọi thứ — kể cả hạt cát trong không khí. Không đeo khi làm việc tay chân, không để chung hộp với trang sức khác.
4. Máy rửa siêu âm và nước nóng
Rung siêu âm làm nứt lan; nước nóng gây sốc nhiệt. Cả hai đều không dùng được với hổ phách.
Vệ sinh an toàn
- Lau bằng khăn mềm hơi ẩm (nước sạch, không xà phòng mạnh).
- Thấm khô ngay bằng khăn khô mềm.
- Nếu bám dầu: dùng một giọt xà phòng trung tính pha thật loãng, lau nhanh rồi lau lại bằng khăn ẩm sạch.
- Không ngâm. Với vòng có dây, nước đọng làm dây nhanh mục.
Phục hồi độ bóng
Hổ phách đeo lâu sẽ mờ đi do vi xước. Có hai mức xử lý:
Tại nhà — dầu
Thoa một lượng rất nhỏ dầu ô liu hoặc dầu hạnh nhân lên khăn mềm, đánh nhẹ khắp bề mặt, rồi lau sạch phần dư bằng khăn khô. Dầu lấp các vi xước và làm bề mặt sáng lại.
Làm vài tháng một lần là đủ. Thoa quá nhiều hoặc quá thường xuyên thì bám bụi.
Cần thợ — đánh bóng lại
Xước sâu thì cần thợ đánh bóng bằng bột mịn. Vì hổ phách rất mềm nên việc này làm mòn một lớp mỏng — không nên lặp lại nhiều lần trong đời một món.
Cất giữ
- Túi vải mềm riêng cho từng món.
- Nơi tối, mát, không quá khô. Môi trường quá khô lâu ngày làm hổ phách nứt.
- Không cất trong túi nhựa kín lâu ngày — hơi ẩm đọng lại.
- Nếu lâu không đeo, thỉnh thoảng lấy ra lau và thoa chút dầu.
Hổ phách sẫm màu theo năm — bình thường hay hỏng?
Bình thường. Hổ phách oxy hoá chậm và sẫm dần theo thời gian — hàng cũ vài chục năm thường đậm màu hơn hàng mới. Nhiều người sưu tầm coi đây là dấu hiệu tuổi và thích màu đó.
Cần phân biệt với nứt chân chim — đó mới là hư hỏng, thường do khô hoặc nhiệt.
Vòng hổ phách có dây
Phần dây thường hỏng trước phần đá:
- Kiểm tra dây định kỳ, nhất là chỗ sát khoá.
- Thay dây khi thấy sờn — rẻ hơn nhiều so với mất hạt.
- Với chuỗi dài, nên thắt nút giữa các hạt: dây đứt thì chỉ rơi một hạt, không rơi cả chuỗi.